کد خبر: ۴۱۵۳۲۷
تاریخ انتشار: ۰۹ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۱۳:۱۰ 29 April 2017
معصومه زارع زاده‌
در استان یزد بعضی گونه‎های جانوری و گیاهی وجود دارند که در معرض خطر انقراض هستند و انسان  ها به کاهش جمعیت آنها سرعت بخشیده و گونه‌ها‎‎ی در معرض خطر را افزایش داده‎‎اند.
آسیب‎‎های طبیعی و انسانی از جمله جاده‎‎سازی، فعالیت‎‎های معدنی یا شکارهای غیرمجاز این گونه‎ها، جمعیت آنها را تهدید می    کند. خشکسالی نیز در سال‎‎های اخیر لطمه جدی به این گونه‎‎ها وارد کرده است به طوری که نجات گونه‎‎ها از خطر انقراض، همت و نظارت بیش‎‎تر مسولان را می‎طلبد.

اهمیت حفظ شیرکوه به لحاظ تنوع زیستی
معاون محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست یزد می    گوید: اگر در مورد حفاظت از تنوع زیستی استان نظارت و برنامه‎‎ریزی مناسب صورت گیرد، بخش خصوصی می‎‎تواند نقش مهمی در بهبود تنوع زیستی داشته باشد.
«حسن اکبری» اظهار می‎‎کند: تاکنون 170 گونه پرنده، حدود 60 گونه پستاندار، 40 گونه خزنده و بیش از 800 گونه گیاهی در استان شناسایی شده است، البته این آمار تمام گونه‎‎های استان نیست و هنوز گونه های ناشناخته‎ای وجود دارد که قطعاً با شناسایی آنها، در آینده این آمار تغییر می‌کند.
وی می‎‎افزاید: مهم ترین گونه گیاهی استان در کوهستان شیرکوه در محدوده 2 شهرستان تفت و مهریز و بخش کوچکی در شهرستان اشکذر قرار دارد، به طوری که بیش از 60 درصد گونه‎‎های گیاهی استان در این محدوده است.
وی با بیان این که گونه‎‎های انحصاری گیاهی در کوهستان شیرکوه وجود دارد که ارزش حفاظتی بالایی دارند، عنوان می‌‌کند: اهمیت خاص این گونه‎ها به خاطر بومی بودن و همچنین به دلیل در معرض خطر بودن برخی از آنهاست و به همین دلیل حفظ شیرکوه از نظر تنوع زیستی استان، بسیار مهم است.

نجات یوزپلنگ در گرو  اعمال مدیریت خاص
اکبری مهم ترین گونه جانوری تنوع زیستی استان از نظر حفاظتی را یوزپلنگ ذکر می‎‎کند و می‎‎گوید: بالاترین درجه حفاظتی به تلاش برای نجات این گونه اختصاص یافته است به طوری که از دهه 80 تا نیمه دهه 90 ایجاد ایستگاه های حفاظتی، دوربین‎گذاری و تقویت طعمه‎‎های این گونه مانند کل و قوچ و میش انجام شد و لیکن با وجود انجام این اقدامات، این گونه از‌نظر جمعیتی وضعیت خوبی ندارد و نتیجه تلاش‎‎های انجام شده خیلی مثبت نبوده است.
به گفته وی، علاوه بر این از حدود یک سال گذشته، مکاتبات متعددی را با سازمان حفاظت محیط زیست کشور آغاز کردیم و پیشنهادهایی هم در شرایط نیمه‎‎طبیعی به سازمان ارائه کرده‎‎ایم ولی سازمان در این مورد هیچ    گونه موافقتی اعلام نکرده است، ضمن این که هنوز نتوانسته‌ایم در این رابطه اعتباری را تامین کنیم.
وی ادامه می‌دهد: اگر برای نجات یوزپلنگ یک مدیریت خاص صورت نگیرد، این گونه آینده روشنی نخواهد داشت اما برای سایر گونه‎‎های جانوری شرایط در سال‎‎های اخیر با وجود خشکسالی بهتر شده است.
به گفته وی، در گذشته بهبود وضعیت تنوع زیستی با همکاری مردم همراه نبود و شکارچیان استان، بعضی از دامداران و مردم محلی و شوراهای استانی یا رو در روی محیط زیست بودند یا با محیط زیست همکاری نداشتند ولیکن در 5 سال اخیر با محیط زیست همکاری پیدا کرده‌اند و بهبود محسوسی در جمعیت علف    خواران که از مهم ترین و برجسته‎‎ترین تنوع جانوری استان هستند، دیده می‎‎شود.

ورود موفقیت‎‎آمیز بخش خصوصی به حفظ تنوع زیستی
اکبری می‎‎گوید: برای اولین بار در کشور 3 منطقه قرق اختصاصی به بخش خصوصی داده شده و به عبارتی حفاظت و بهره‎برداری از حیات وحش کشور به مدت 5 سال به این افراد واگذار شده است که نقطه عطفی در تنوع زیستی کشور محسوب می‎‎ شود چرا‌که ارزیابی فعالیت افتخاری در این قرق‎‎ها از چند سال گذشته نشان از موفقیت این برنامه دارد و اگر نظارت و برنامه‎‎ریزی مناسب در این راستا صورت گیرد، بخش خصوصی کمکی جدی در تنوع زیستی استان خواهد کرد.
وی با اشاره به این که در بعضی مناطق که همکاری مردم بیشتر است، شاهد بهبود تنوع زیستی خواهیم بود، می‎‎افزاید: در مناطق چهارگانه استان همکاری مردم موجب شده که جمعیت علف خواران مناسب باشد.
این مسئول با اشاره به خسارات زیست‌محیطی مناطق شمالی استان، عنوان می‎‎کند: شدت خشکسالی در مناطق شمالی استان به ویژه شهرستان اردکان (در پارک ملی سیاهکوه و منطقه دره انجیر) ضربه جبران    ناپذیری به منابع ژنی وارد کرده، اما کمک برخی خیران در کاهش خسارت‎‎ها موثر بوده است.
وی می‎گوید: به نظر می‌رسد اگر بتوانیم در مناطق چهارگانه کیفیت مناطق زیستی را در همین سطحی که هست حفظ کنیم و مناطق آزاد و حساس از طریق بخش خصوصی حفاظت شوند، می  توانیم به آینده تنوع زیستی استان امیدوار باشیم.

کاهش خسارت معدنکاری و جاده‎‎سازی
اکبری با اشاره به این که معدن    کاری و جاده  سازی را نمی‎‎توانیم به عنوان منبع خسارت به تنوع زیستی نادیده بگیریم، بیان می‎‎کند: همزمان با تقویت تنوع زیستی باید برای کاهش این نوع خسارت    ها نیز بستر حقوقی فراهم و چاره‎‎ای اندیشیده شود.
وی در مورد مناطق چهارگانه استان می    گوید: در استان یک اثر طبیعی ملی با عنوان سرو ابرکوه وجود دارد که یکی از بزرگ‌ترین و پربازدیدترین آثار ملی کشور محسوب می‎‎شود.
اکبری ادامه می‎‎دهد: پارک ملی سیاه‎‎کوه در شهرستان اردکان و 2 پناهگاه حیات وحش دره انجیر در شهرستان اردکان و بوروئیه در شهرستان خاتم قرار دارند و 4 منطقه حفاظت شده هم شامل سیاهکوه در اردکان، کالمند- بهادران در مهریز، کوه بافق در بافق و جنگل باغ شادی در خاتم واقع شده است. همچنین 7 منطقه شکارممنوع در استان داریم که در همه شهرستان  ها پراکنده‌اند.

تخریب زیستگاه‎‎ها؛ بلای جان گونه‎های استان
یک فعال محیط زیست نیز می‎‎گوید: بیشتر تهدیدهای گونه های در حال انقراض استان به دلیل تخریب زیستگاه‌هاست به طوری که قبل از تهدیدهایی مانند شکار غیر قانونی و خشکسالی، مهم ترین عاملی که به گونه های جانوری استان ضربه می‎‎زند تخریب زیستگاه‌های آنهاست.
«مرتضی جعفری» ادامه می‎‎دهد: بیشترین تاثیر را معدن‎‎کاوی و معدن‎کاری و در مرحله دوم جاده‎‎سازی در این مورد دارند که باعث تخریب زیستگاه‎‎ها می‎‎شوند که این عوامل سبب از بین رفتن و تهدید گونه های جانوری و گیاهی استان می‎‎شود.
وی با بیان این که کمتر از 8 درصد از خاک استان یزد را مناطق حفاظت شده که تحت مدیریت سازمان محیط زیست هستند تشکیل می    دهد، تاکید می‎‎کند: باید از زیستگاه‎‎ها حفاظت کنیم و از آنجا که در همه مناطق، مجوز معدن و جاده‎‎سازی داده می    شود، حداقل کاری که می‎توان در این مورد انجام داد این است که در این مناطق مجوز صادر نشود.
به گفته جعفری، در حالی که یزد در این تخریب پیشتاز است و در مناطق حفاظت شده مجوز معدن    کاری به معادنی که هیچ ارزش اقتصادی‌ای هم ندارند، داده می    شود بهتر است اگر ضرورت دارد معادنی را استخراج کنیم، معادنی باشند که امتیازاتی هم داشته باشند.
وی در این مورد تصریح می‎کند: به عبارت دیگر، معادن دارای نقاط مثبتی مانند ایجاد اشتغال زیاد و دارا بودن ذخیره بالا یا دارای جنبه استراتژیک باید در این مناطق مجوز بگیرند ولی ایجاد معادنی که 4 یا 5 نفر در آنها مشغول به کار می    شوند و در قلب منطقه حفاظت شده قرار دارند، این مناطق را غیر قابل کنترل می‎‎کنند چرا که کارگر معدن با شکارچی قابل تشخیص نیست و گونه های جانوری هم به خاطر رفت و آمدها، زاد و ولدی نخواهند داشت که سبب انقراض این گونه‎‎ها می    شود.

عبور جمعیت یوز ایرانی از خط قرمز
جعفری ادامه می    دهد: در حال حاضر یوزپلنگ نه تنها در استان یزد بلکه در همه جای ایران وضعیت خوبی ندارد، به طوری که 100 درصد در حال انقراض است و تقریبا جمعیت آن از خط قرمز نیز عبور کرده است.
به گفته وی، پلنگ ایرانی نیز وضعیت مطلوبی ندارد و زیستگاه‎‎های آهو و جبیر هم در حال تهدید است. جمعیت هوبره هم با وجود این که در یزد بهتر از استان    های دیگر است، همچنان نیاز به حفاظت دارد.
وی ایجاد مناطق قرق اختصاصی و واگذاری آن به بخش خصوصی را اقدام خوب و موفقی ارزیابی می‎‎کند و می‌گوید: در مناطق قرق اختصاصی که در سال    های اخیر اجرا شده است، حیات وحش به وفور دیده می‎شود.
جعفری با بیان این که در این مناطق در مرحله اول مدیریت حفاظت با نظارت سازمان محیط زیست و در مرحله بعد پروانه شکار با نظارت سازمان صادر می    شود، می  افزاید: این کار در زمان‎های قدیم و صدها سال قبل که هنوز سازمان حفاظت محیط زیست وجود نداشت، هم وجود داشته است.
به گفته وی، در آن دوران نیز هر منطقه تحت مدیریت مردم همان منطقه قرار داشته و از سوی مردم حفاظت و مدیریت می    شده است و افراد غریبه حق شکار در این مناطق را نداشتند و شکار حساب شده و نوع آن مشخص بود و افراد ناآشنا دست به شکار نمی‎‎زدند.

   10 گونه در خطر انقراض استان
معاون محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست استان با بیان این که ‎‎اکنون 10 گونه در خطر انقراص در استان یزد داریم، تصریح می‎‎کند: یوزپلنگ، گورخر، گربه پالاس، گربه شنی، شاه روباه، عقاب طلایی و شاهی، بحری، بالابان و هوبره این گونه را تشکیل می  ‎‎دهند.
«حسن اکبری» ادامه می‎‎دهد: گونه‎‎های جانوری مانند جبیر، کاراکال، آهو، قوچ و میش و شاه روباه نیز از پستانداران در معرض خطر استان و پرندگانی مثل بالابان، بحری و هوبره و از خزندگان نیز بزمچه بیابانی در استان در معرض خطر انقراض هستند.
وی اظهار می‎‎کند: بعضی از این گونه‎‎ها در بیشتر شهرستان‎‎های استان زیست می‎کنند به طوری که گونه‎‎هایی مانند هوبره، کارال، بالابان و بحری در بعضی از شهرستان    ها وجود دارند ولیکن آهو فقط در منطقه کالمند- بهادران مهریز دیده شده است. 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار